Een opmerking die te ver gaat. Een aanraking tijdens de borrel die niet prettig voelt. Een leidinggevende die zijn stem verheft in een teamoverleg. Grensoverschrijdend gedrag kent vele vormen, maar één ding hebben ze gemeen: ze zorgen voor ongemak. En juist dat ongemak maakt dat veel situaties onbesproken blijven. Toch is het bespreekbaar maken ervan essentieel voor een veilige werkcultuur.
Het begint bij herkenning
Grensoverschrijdend gedrag is niet altijd zichtbaar. Soms gaat het om subtiele signalen: spanning in de lucht, iemand die zich terugtrekt uit teamactiviteiten, of een collega die plots stiller wordt. Door alert te zijn op dit soort signalen, kun je voorkomen dat gedrag escaleert. Leidinggevenden en collega’s spelen hierin een sleutelrol, zij zien wat er dagelijks gebeurt en kunnen het gesprek openen voordat de situatie verhardt.
Herkennen is echter niet genoeg. De volgende stap is durven praten. En dat vraagt om vertrouwen.
Van zwijgen naar spreken
Veel medewerkers twijfelen of ze iets mogen zeggen. “Misschien stel ik me aan”, of “het was vast niet zo bedoeld”. Deze gedachten maken dat mensen zwijgen, terwijl de onveiligheid groeit. Daarom is het cruciaal dat organisaties duidelijk maken: wij willen dat je spreekt, ook als je twijfelt.
Dat begint bij leidinggevenden die luisteren zonder oordeel, en bij collega’s die respectvol omgaan met elkaars grenzen.
Een cultuur waarin mensen fouten mogen toegeven, feedback kunnen geven en spanning durven benoemen, is een cultuur waarin veiligheid groeit.
De rol van de vertrouwenspersoon
Een externe vertrouwenspersoon is de schakel die praten mogelijk maakt. Hij of zij biedt een veilige, onafhankelijke ruimte waar medewerkers hun verhaal kunnen doen, ook als ze bang zijn voor gevolgen. De vertrouwenspersoon luistert, helpt de melder om helder te krijgen wat er speelt en bespreekt welke stappen passend zijn, zonder druk of verplichting.
Daarnaast adviseert de vertrouwenspersoon de organisatie: over preventie, beleid en het trainen van leidinggevenden in het herkennen van signalen. Zo ontstaat een structurele samenwerking tussen mens en beleid.
Waarom openheid werkt
Een organisatie die open is over gedrag en grenzen, bouwt aan vertrouwen. Wanneer medewerkers zien dat meldingen serieus worden genomen en dat er zorgvuldig wordt gehandeld, groeit de bereidheid om problemen vroegtijdig te delen. Dat voorkomt escalatie en versterkt de verbinding binnen teams.
Openheid maakt duidelijk dat sociale veiligheid geen taboe is, maar een gedeelde verantwoordelijkheid. Het gesprek aangaan is niet altijd comfortabel, maar het is wél noodzakelijk.
Van ongemak naar verbetering
Elke organisatie kent momenten van spanning of miscommunicatie. Het verschil tussen een gezonde en een onveilige werkcultuur ligt in wat je daarna doet. Door bewust ruimte te maken voor reflectie, feedback en begeleiding, wordt ongemak een kans om te leren.
Grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar maken is dus geen risico, maar een investering in respect, vertrouwen en welzijn. Een veilige organisatie is er niet eentje zonder fouten, maar eentje waar fouten besproken mogen worden. Neem contact met ons op!
