Het woord integer wordt vaak gebruikt in organisaties, beleidsteksten en gesprekken over leiderschap en sociale veiligheid. Maar wat betekent integer nu eigenlijk precies? En waarom is integer gedrag zo belangrijk op de werkvloer? In dit uitgebreide blog lees je wat integer betekent, hoe integriteit zich uit in gedrag en waarom het een onmisbare waarde is binnen iedere organisatie.
Wat betekent integer?
De betekenis van integer is: eerlijk, oprecht en betrouwbaar handelen volgens duidelijke normen en waarden.
Iemand die integer is, doet wat juist is, ook als niemand meekijkt. Het gaat om consequent gedrag dat in lijn is met morele principes, afspraken en verantwoordelijkheden.
Integer zijn betekent onder andere:
- eerlijk omgaan met informatie
- zorgvuldig omgaan met macht en positie
- respectvol handelen tegenover anderen
- geen misbruik maken van vertrouwen
Integriteit draait dus niet alleen om regels volgen, maar vooral om de intentie achter gedrag.
Wat is integriteit?
Integriteit betekent dat iemand keuzes maakt die in lijn zijn met afgesproken waarden en normen, ook wanneer dit persoonlijk nadelig is of wanneer er geen controle plaatsvindt. In organisaties gaat integriteit niet alleen over individuele medewerkers, maar ook over systemen, beleid en leiderschap. Een integere organisatie zorgt ervoor dat macht zorgvuldig wordt gebruikt, dat meldingen serieus worden genomen en dat iedereen gelijk wordt behandeld.=
De definitie van integriteit is:
Het consequent handelen volgens morele en ethische principes, waarbij eerlijkheid, betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid centraal staan.
Integriteit is het zelfstandig naamwoord dat hoort bij integer gedrag. Het beschrijft de mate waarin iemand of een organisatie handelt volgens ethische normen. Op de werkvloer betekent integriteit dat medewerkers, leidinggevenden en bestuurders verantwoordelijkheid nemen voor hun handelen, transparant zijn en bereid zijn om zichzelf te toetsen. Integriteit speelt een rol in:
- besluitvorming
- omgangsvormen
- leiderschap
- vertrouwelijkheid
- sociale veiligheid
Een organisatie kan pas echt veilig zijn wanneer integriteit niet alleen op papier staat, maar ook zichtbaar is in gedrag.
Integer gedrag op de werkvloer
Integer gedrag wordt vaak pas besproken als het misgaat, maar het zit juist in dagelijkse keuzes. Denk bijvoorbeeld aan:
- een leidinggevende die een fout toegeeft
- een collega die geen roddels verspreidt
- iemand die grenzen respecteert, ook als dat ongemakkelijk is
- het correct omgaan met vertrouwelijke meldingen
Het tegenovergestelde van integer gedrag zien we bij machtsmisbruik, belangenverstrengeling, wegkijken bij ongewenst gedrag of het bagatelliseren van signalen met opmerkingen als “zo bedoelde hij het niet”.
Waarom is integriteit zo belangrijk in organisaties?
Integriteit vormt de basis van vertrouwen. Zonder vertrouwen ontstaat er onveiligheid, terughoudendheid en uiteindelijk schade aan mensen én organisatie. Gebrek aan integriteit kan leiden tot:
- angstcultuur
- meer verzuim
- reputatieschade
- juridische risico’s
- vertrek van medewerkers
Juist daarom is integriteit onlosmakelijk verbonden met sociale veiligheid. Medewerkers moeten erop kunnen vertrouwen dat meldingen serieus worden genomen en dat iedereen gelijk wordt behandeld, ongeacht functie of positie.
Integer leiderschap
Leiders hebben een voorbeeldfunctie. Integer leiderschap betekent dat woorden en daden met elkaar overeenkomen.
Wanneer leiders normen stellen maar zelf uitzonderingen maken, ondermijnt dat direct de cultuur. Integer leiderschap herken je aan:
- open communicatie
- consequent handelen
- ruimte geven aan tegenspraak
- verantwoordelijkheid nemen bij fouten
- actief werken aan een veilige werkomgeving
Een leider hoeft niet perfect te zijn, maar wel aanspreekbaar en eerlijk.
Integriteit en de rol van de vertrouwenspersoon
Integriteit komt extra onder druk te staan bij meldingen van ongewenst gedrag. Dan is het essentieel dat processen zorgvuldig, onafhankelijk en discreet verlopen.
Een vertrouwenspersoon speelt hierbij een cruciale rol:
- als veilig aanspreekpunt
- als bewaker van vertrouwelijkheid
- als adviseur zonder belangen
- als signaalfunctie richting organisatie
Juist daarom kiezen steeds meer organisaties voor een externe vertrouwenspersoon. Die staat los van interne verhoudingen en kan integer handelen zonder loyaliteitsconflict.
Hoe versterk je integriteit binnen je organisatie?
Integriteit ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om duidelijke keuzes en structurele aandacht. Effectieve stappen zijn:
- duidelijke gedragscodes en beleid
- bespreekbaarheid van dilemma’s
- training van leidinggevenden
- een heldere meldstructuur
- een onafhankelijke vertrouwenspersoon
Door integriteit concreet te maken in gedrag, voorkom je dat het een leeg begrip blijft.
Integer handelen is dagelijks werk
Integer zijn is geen eenmalige beslissing, maar een voortdurende houding. Het zit in hoe mensen spreken, luisteren, beslissingen nemen en reageren als iets schuurt. Bij Uw Vertrouwenspersoon ondersteunen we organisaties bij het versterken van integriteit en sociale veiligheid. Niet alleen door opvang bij meldingen, maar ook door preventie, advies en bewustwording. Neem contact op voor de mogelijkheden.
