Iedere organisatie kent ze: medewerkers die uitblinken in hun werk. Ze halen targets, nemen verantwoordelijkheid en lijken onmisbaar voor het team. Maar wat gebeurt er wanneer juist deze ‘beste medewerker’ over de grens gaat?
Wanneer prestaties hoog zijn, maar gedrag vragen oproept, ontstaat er een lastig dilemma. Want hoe ga je om met iemand die veel waarde toevoegt, maar tegelijkertijd de sociale veiligheid onder druk zet?
Prestaties mogen gedrag niet compenseren
In de praktijk zien we dat goed presterende medewerkers vaker worden “ontzien”. Hun gedrag wordt sneller gebagatelliseerd of verklaard met uitspraken als: “zo is hij nu eenmaal” of “maar hij levert wel resultaat”.
Dit is een risico. Want zodra prestaties als excuus dienen voor ongewenst gedrag, ontstaat er een dubbele standaard. Andere medewerkers zien dat bepaald gedrag wordt getolereerd, zolang de resultaten goed zijn. Dat ondermijnt het vertrouwen in de organisatie en tast de cultuur aan.
De impact op het team
Het gedrag van een invloedrijke medewerker heeft vaak een groter effect dan dat van anderen. Collega’s kunnen zich minder veilig voelen, zich terugtrekken of zelfs vertrekken.
Daarnaast ontstaat er spanning binnen teams. Sommige medewerkers passen zich aan, anderen raken gefrustreerd. Uiteindelijk gaat dit ten koste van samenwerking, betrokkenheid en prestaties op de lange termijn. Wat op korte termijn winst lijkt, kan op lange termijn juist schade veroorzaken.
Waarom dit zo lastig is voor leiders
Leidinggevenden staan in deze situaties voor een dilemma. Enerzijds willen zij resultaten behouden, anderzijds weten zij dat gedrag niet acceptabel is.
Daar komt bij dat het aanspreken van een sterke medewerker spannend kan zijn. Wat als diegene vertrekt? Wat als de prestaties dalen? Toch is het uitstellen van actie zelden de juiste keuze. Juist door niet in te grijpen, wordt het probleem groter en complexer.
Duidelijkheid boven uitzonderingen
Een gezonde organisatiecultuur vraagt om duidelijke normen. Gedrag moet bespreekbaar zijn, ongeacht iemands positie of prestaties. Dat betekent:
- Iedereen wordt op dezelfde manier aangesproken op gedrag
- Grenzen zijn helder en worden consequent bewaakt
- Prestaties geven geen vrijbrief voor ongewenst gedrag
Door deze lijn vast te houden, ontstaat er duidelijkheid en vertrouwen binnen het team.
Het gesprek aangaan
Wanneer een medewerker over de grens gaat, is het belangrijk om dit direct en professioneel bespreekbaar te maken. Focus daarbij op concreet gedrag en de impact ervan op anderen.
Het doel is niet om iemand “af te rekenen”, maar om bewustwording te creëren en verandering mogelijk te maken. In veel gevallen zijn medewerkers zich niet volledig bewust van het effect van hun gedrag. Blijft gedrag echter aanhouden, dan moeten er ook consequenties volgen. Alleen zo blijft de norm geloofwaardig.
De rol van de vertrouwenspersoon
Voor medewerkers die last hebben van het gedrag van een collega, is het belangrijk dat er een veilige plek is om dit te bespreken. Een vertrouwenspersoon kan helpen om situaties inzichtelijk te maken en passende stappen te verkennen.
Daarnaast kan een vertrouwenspersoon signalen herkennen die anders mogelijk onzichtbaar blijven voor het management. Een externe vertrouwenspersoon biedt hierbij extra waarde door onafhankelijkheid en objectiviteit.
Cultuur boven korte termijn resultaat
De echte vraag is niet of een organisatie zonder één sterke medewerker kan, maar of een organisatie kan functioneren met gedrag dat de veiligheid ondermijnt.
Bij Uw Vertrouwenspersoon zien we dat duurzame organisaties kiezen voor een cultuur waarin respect en veiligheid centraal staan. Prestaties zijn belangrijk, maar mogen nooit ten koste gaan van mensen.
Sterke prestaties zijn waardevol, maar gedrag bepaalt de cultuur. Durft uw organisatie die keuze te maken? Neem contact op met Uw Vertrouwenspersoon en ontdek hoe u prestaties en sociale veiligheid in balans brengt.
